Ülkemizin deprem kuşağında olması gerçeğini yakın geçmişte pek çok can kaybına neden olan 99 depremi ve 6 Şubat depremleriyle bir kez daha hatırlamış bulunmaktayız.
Depremin Silivri açıklarında gerçekleşeceğinin bilim insanlarınca TV programlarında sıklıkla söylenmesi nedeniyle kentsel dönüşüm hakkında bilinçlendirme ve farkındalık yaratmak amacıyla kentsel dönüşüm yazı dizisi yazma kararı verdim. Bu konudaki ilk köşe yazımda da kentsel dönüşüm sürecini ana hatlarıyla ele alacağım.
2012 yılında kentsel dönüşüm yasası olarak bilinen 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun yürürlüğe girdi. Yasa’nın amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olarak düzenlenmiştir. Yasa’ya göre, tek bir malik dahi yaşadığı konutun ya da iş yerinin bulunduğu ana taşınmaz hakkında depreme dayalı olup olmadığını inceletme hakkına sahiptir. Riskli yapıların tespiti Bakanlık ve İdarece de yapılır ya da yaptırılabilir. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı belirlediği alanlarda risk tespitinin yapılmasını ilgili belediyelerden de isteyebilir. Bakanlık ve Belediyenin riskli yapı tespitlerine karşı malikler on beş gün içinde itiraz edebilir. Riskli yapılara ilişkin olarak yapılan tespite ilişkin olarak uygulamada Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine itiraz edilebilmektedir.
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ya da belediyece; tapu kütüğü beyanlar hanesinde belirtilmesi için, tapu sicil müdürlüğüne taşınmazın riskli yapı olduğunu en geç on iş günü içinde bildirilir. Riskli yapının yıktırılması için maliklere altmış günden az olmamak üzere süre verilir. Süre sonunda riskli yapının maliklerce yıktırılmaması üzerine idarece maliklere ek süre verilerek yapının yıktırılması tebliğ edilir. Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafı ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır. Yıkıma ilişkin yapılan masraflar, maliklerden hisseleri oranında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun uyarınca tahsil edilir.
Binanın yıkılması ardından kat mülkiyeti, kat irtifakı sona erer ve malikler arazi üzerinde hissedar olur.
