Başkanlık sistemi, Türkiye Cumhuriyeti’nde” Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi” adı ile anılmaktadır. 2017 yılında referandumla kabul edilen ve 9 Temmuz 2018 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan sistemde, yürütme yetkisi ve görevinin cumhurbaşkanı tarafından, Anayasaya ve Yasalara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği düzenlenmiştir.
Anayasa’nın “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi” başlıklı 77’nci maddesinde; “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır. Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir. Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci oylamada gerekli çoğunluğun sağlanamaması halinde 101 inci maddedeki usule göre ikinci oylama yapılır.” Hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa’nın 2017 yılında değiştirilen “adaylık ve seçimi” başlıklı 101’inci maddesinde; “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır.
Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir. Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.
Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday, Cumhurbaşkanı seçilir.
İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday, Cumhurbaşkanı seçilir.
İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır. İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır. Aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu aldığı takdirde Cumhurbaşkanı seçilir.
Oylamada, adayın geçerli oyların çoğunluğunu alamaması halinde, Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir. Seçimlerin tamamlanamaması halinde, yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.
14 Mayıs 2023 tarihinde gerçekleşen Cumhurbaşkanı seçimi, seçime katılan üç adayın salt çoğunluğu alamaması nedeniyle ikinci tura kalmıştır. YSK’nin 2023/225 sayılı kararıyla yurt dışında ikinci tur oy kullanma süreci başlamıştır. Yurt içinde ise 28.05.2023 tarihinde saat 17.00’a kadar oy kullanılabilecektir.
Ülkemizin bekası ve çocuklarımızın geleceği için sağduyulu davranarak sandığa giderek oyumuzu kullanmalıyız…
